Laatst bijgewerkt: 18 February 2026
Smartengeld Normbedragen in de Rechtspraak
Juridisch kader, richtlijnen en vergelijkbare uitspraken voor begroting smartengeld.
Wettelijke Grondslag: Artikel 6:106 BW
Artikel 6:106 lid 1 sub b BW:
"Voor nadeel dat niet in vermogensschade bestaat, heeft de benadeelde recht op een naar billijkheid vast te stellen schadevergoeding indien de benadeelde lichamelijk letsel heeft opgelopen."
Smartengeld is de vergoeding voor immateriële schade: pijn, verdriet, gederfde levensvreugde en aantasting van de persoon. Anders dan bij vermogensschade is smartengeld niet exact te berekenen. De rechter begroot naar billijkheid.
Begrotingsfactoren volgens de Hoge Raad
De Hoge Raad heeft in diverse arresten factoren benoemd voor de begroting van smartengeld:
HR 17 november 2000, NJ 2001/215
- Aard en ernst van het letsel
- Duur van de herstelperiode
- Aard en duur van de pijn
- Blijvende gevolgen en beperkingen
- Mate van verwijtbaarheid van de aansprakelijke
- Vergelijking met andere uitspraken in vergelijkbare gevallen
- Ontwikkelingen in andere Europese landen
Normbedragen per Letselcategorie
Onderstaande bedragen zijn gebaseerd op de ANWB Smartengeld Gids 2026 en recente rechtspraak. Het betreft richtlijnen; de rechter beslist per geval.
| Letseltype | Normbedrag 2026 | Factoren voor verhoging |
|---|---|---|
| Whiplash (licht) | €2.000 - €5.000 | Lange herstelduur, blijvende klachten |
| Whiplash (ernstig) | €8.000 - €25.000 | Arbeidsongeschiktheid, chronische pijn |
| Botbreuk (simpel) | €3.000 - €8.000 | Operatie, revalidatie, complicaties |
| Botbreuk (complex) | €10.000 - €30.000 | Blijvende beperkingen, meerdere operaties |
| Hersenletsel (licht) | €15.000 - €40.000 | Cognitieve klachten, persoonlijkheidsverandering |
| Hersenletsel (ernstig) | €75.000 - €200.000 | Blijvende invaliditeit, afhankelijkheid |
| Dwarslaesie | €150.000 - €300.000 | Volledig vs. incompleet, niveau laesie |
| PTSS (matig) | €8.000 - €20.000 | Behandelduur, impact op functioneren |
| PTSS (ernstig) | €25.000 - €60.000 | Arbeidsongeschiktheid, comorbiditeit |
| Amputatie (vinger) | €5.000 - €15.000 | Welke vinger, dominante hand |
| Amputatie (been) | €80.000 - €150.000 | Niveau, prothesemogelijkheden, leeftijd |
| Littekenvorming (gezicht) | €5.000 - €40.000 | Grootte, zichtbaarheid, leeftijd, geslacht |
ANWB Smartengeld Gids
De ANWB Smartengeld Gids is de belangrijkste bron voor vergelijkbare uitspraken. Rechters en praktijk gebruiken deze gids als referentie. De gids bevat:
- Ruim 3.500 gepubliceerde uitspraken
- Geordend per letseltype en ernst
- Geanonimiseerde feiten en toegekende bedragen
- Jaarlijkse indexering naar actuele waarde
Relevante Jurisprudentie
HR 9 mei 2003, NJ 2005/168
De Hoge Raad bevestigt dat bij de begroting van smartengeld vergelijkbare gevallen dienen te worden betrokken, waarbij de rechter niet gebonden is aan een bepaald systeem maar wel consequent moet zijn.
HR 22 februari 2002, NJ 2002/240 (Taxibus)
Bij shockschade kan smartengeld worden toegekend aan naasten die getuige waren van een ernstig ongeval of direct daarna met de gevolgen werden geconfronteerd.
Hof Arnhem-Leeuwarden 3 september 2024
Recente uitspraak: €125.000 smartengeld voor ernstig hersenletsel met blijvende cognitieve beperkingen en persoonlijkheidsverandering bij 32-jarige vrouw.
Verhogings- en Verlagingsfactoren
Factoren voor Verhoging
- Jonge leeftijd slachtoffer (meer levensjaren met beperkingen)
- Grove schuld of opzet van de dader
- Blijvende ernstige pijn
- Afhankelijkheid van derden voor verzorging
- Aantasting persoonlijkheid of uiterlijk
- Verlies carrieremogelijkheden
Factoren voor Verlaging
- Hoge leeftijd (kortere levensduur met beperkingen)
- Eigen schuld van het slachtoffer
- Volledige vergoeding vermogensschade
- Pre-existente klachten
Europese Context
Nederlandse smartengeld-bedragen liggen lager dan in veel andere Europese landen. De Hoge Raad heeft bepaald dat ook ontwikkelingen in andere landen mogen worden meegewogen. Vergelijking (gemiddeld ernstig letsel):
| Land | Gemiddeld bedrag | Opmerking |
|---|---|---|
| Nederland | €50.000 - €100.000 | Relatief laag in Europa |
| Duitsland | €100.000 - €200.000 | Hoger, gedetailleerde tabellen |
| Belgie | €75.000 - €150.000 | Indicatieve tabel |
| Verenigd Koninkrijk | €150.000 - €300.000 | Hoogste in Europa |
Maximaal Smartengeld voor Uw Zaak
Onze juristen kennen de jurisprudentie en weten hoe smartengeld te maximaliseren.
Gratis Beoordeling