Laatst bijgewerkt: 18 February 2026
Door Mr. L. Mulder, letselschade advocaat bij Claimbazen | Laatst bijgewerkt: 18 February 2026
Smartengeld is de vergoeding voor immateriele schade bij letsel. Het is geregeld in artikel 6:106 BW. Anders dan materiele schade wordt smartengeld niet berekend maar naar billijkheid vastgesteld. De ANWB Smartengeldgids geeft richtbedragen voor verschillende soorten letsel.
Wettelijke Grondslag
Artikel 6:106 BW bepaalt wanneer recht bestaat op smartengeld:
"Voor nadeel dat niet in vermogensschade bestaat, heeft de benadeelde recht op een naar billijkheid vast te stellen schadevergoeding..."
- Artikel 6:106 lid 1 BW
Gronden voor Smartengeld
Artikel 6:106 BW noemt drie gronden:
| Grond | Artikel | Toelichting |
|---|---|---|
| Oogmerk | Art. 6:106 sub a | Aansprakelijke had oogmerk leed toe te brengen |
| Lichamelijk letsel | Art. 6:106 sub b | Lichamelijk of geestelijk letsel |
| Aantasting eer/goede naam | Art. 6:106 sub b | Aantasting in persoon |
Componenten van Smartengeld
Smartengeld compenseert verschillende vormen van leed:
- Pijn: Fysieke pijn door het letsel en de behandelingen
- Verdriet: Psychisch lijden door het ongeval
- Gederfde levensvreugde: Verlies van mogelijkheid om te genieten
- Onzekerheid: Onzekerheid over toekomstig verloop
- Angst: Angst voor terugkeer klachten
- Verlies zelfredzaamheid: Afhankelijkheid van anderen
Factoren bij Vaststelling
Bij de vaststelling van smartengeld weegt de rechter alle omstandigheden:
Letselgerelateerde factoren:
- Aard en ernst van het letsel
- Duur van de klachten en herstelperiode
- Percentage blijvende invaliditeit (WPI)
- Zichtbaarheid van het letsel (littekens)
- Intensiteit van de behandelingen
Persoonlijke factoren:
- Leeftijd van het slachtoffer
- Beroep en hobby's
- Gezinssituatie
- Toekomstperspectief
ANWB Smartengeldgids
De ANWB Smartengeldgids bundelt uitspraken over smartengeld en geldt als belangrijkste referentie. De gids is ingedeeld naar type letsel:
| Type Letsel | Indicatie Smartengeld |
|---|---|
| Licht whiplash (volledig herstel) | EUR 1.500 - 4.000 |
| Whiplash (chronisch, lichte beperkingen) | EUR 5.000 - 15.000 |
| Gebroken arm/been (volledig herstel) | EUR 2.500 - 8.000 |
| Knieletsel (blijvende beperkingen) | EUR 10.000 - 40.000 |
| Rugletsel (blijvend, matige beperkingen) | EUR 15.000 - 50.000 |
| Licht hersenletsel | EUR 10.000 - 30.000 |
| Ernstig hersenletsel | EUR 75.000 - 200.000 |
| Dwarslaesie (incomplete) | EUR 100.000 - 175.000 |
| Dwarslaesie (complete) | EUR 175.000 - 300.000 |
| Amputatie hand/voet | EUR 50.000 - 100.000 |
| Amputatie been boven knie | EUR 75.000 - 125.000 |
| Blindheid beide ogen | EUR 100.000 - 175.000 |
Let op
Deze bedragen zijn indicatief. Elk geval is uniek en de daadwerkelijke vergoeding hangt af van alle omstandigheden. De bedragen in de Smartengeldgids worden jaarlijks geindexeerd.
Shockschade
Naast het slachtoffer zelf kunnen ook naasten aanspraak maken op smartengeld bij shockschade. Dit vereist (Hoge Raad 22 februari 2002, Taxibus):
- Directe confrontatie met het ongeval of de gevolgen
- Nauwe affectieve band met het slachtoffer
- Geestelijk letsel als gevolg van de confrontatie
Affectieschade
Sinds 1 januari 2019 hebben naasten recht op affectieschade bij ernstig en blijvend letsel of overlijden. Dit is een vaste vergoeding:
| Naaste | Overlijden | Ernstig Letsel |
|---|---|---|
| Partner | EUR 17.500 | EUR 15.000 |
| Minderjarig kind | EUR 17.500 | EUR 15.000 |
| Ouder minderjarig kind | EUR 17.500 | EUR 15.000 |
| Meerderjarig thuiswonend kind | EUR 15.000 | EUR 12.500 |
| Ouder meerderjarig kind | EUR 15.000 | EUR 12.500 |
| Overige nauwe relatie | EUR 15.000 | EUR 12.500 |
Europese Vergelijking
Nederlandse smartengeldbedragen zijn relatief laag vergeleken met andere Europese landen:
- Duitsland: Vergelijkbaar met Nederland
- Belgie: Circa 50% hoger
- Verenigd Koninkrijk: Aanzienlijk hoger
- Italie: Aanzienlijk hoger
Belastingvrij
Smartengeld is onbelast. De Belastingdienst beschouwt smartengeld niet als inkomen maar als compensatie voor leed. Ook bij toeslagen en uitkeringen telt smartengeld niet mee als vermogen (vrijstelling).
Recht op Smartengeld?
Onze advocaten beoordelen uw recht op smartengeld. Gratis intake.
Start Uw Claim