Laatst bijgewerkt: 18 February 2026
Mentaal Incapabel - Bewindvoering
Kwetsbare slachtoffers verdienen extra bescherming. Wij zorgen daarvoor.
ℹ Statistieken gebaseerd op 15+ jaar ervaring en 10.000+ afgehandelde zaken.Beschermingsmaatregelen onder het Burgerlijk Wetboek
De wet biedt drie wettelijke maatregelen voor bescherming van mentaal incapabele personen, geregeld in artikel 1:370 en volgende van het Burgerlijk Wetboek (BW). Deze maatregelen kunnen nodig zijn wanneer iemand door letselschade of bestaande omstandigheden niet meer in staat is om zijn eigen belangen adequaat te behartigen.
| Maatregel | Rechtsbasis | Bescherming | Bevoegdheid |
|---|---|---|---|
| Bewindvoering | Art. 1:384-389 BW | Financiële zaken | Bewindvoerder beheert geld, goederen, eigendom en financiële transacties |
| Mentorschap | Art. 1:450-460 BW | Persoonlijke zaken | Mentor beslist over medische zorg, verzorging, verpleging en persoonlijke behandeling |
| Curatele | Art. 1:370-383 BW | Alle zaken | Curator beslist over alle juridische en persoonlijke aangelegenheden (meest omvattend) |
Bewindvoering in detail
Bewindvoering is de meest gebruikte maatregel in letselschadezaken. Een bewindvoerder mag handelingen verrichten die nodig zijn voor het beheer en behoud van het vermogen van de persoon onder bewindvoering. Dit omvat:
- Het indienen van letselschadeclaims namens de beschermde persoon
- Het afsluiten van schikkingsovereenkomsten (met toestemming kantonrechter)
- Het beheren van ontvangen schadevergoeding
- Het beleggen van vermogen volgens wettelijke richtlijnen
- Het jaarlijks verantwoorden van uitgaven tegenover de kantonrechter
Mentorschap in detail
Mentorschap is bedoeld voor personen die hulp nodig hebben bij persoonlijke aangelegenheden, zonder dat hun financiële vermogen in gevaar is. De mentor ondersteunt en adviseert, zonder volledige rechtsmacht. In letselschadezaken is mentorschap relevant wanneer het slachtoffer hulp nodig heeft bij medische beslissingen en behandelingskeuzes.
Curatele in detail
Curatele is de meest ingrijpende maatregel en wordt toegepast wanneer iemand voor veel verschillende zaken ondersteuning nodig heeft. Een curator krijgt volledige rechtsmacht en handelt namens de persoon. In letselschadezaken met ernstig hersenletsel wordt curatele regelmatig ingesteld.
Wie mag een claim indienen?
Afhankelijk van de situatie:
- Bewindvoerder: Mag financiële claims indienen, inclusief letselschade
- Curator: Volledige bevoegdheid om namens de persoon te handelen
- Mentor + bewindvoerder: Mentor beslist over medische aspecten, bewindvoerder over financiën
Als het ongeval de oorzaak is
Vaak is ernstig hersenletsel de oorzaak van de mentale incapaciteit. In dat geval volgt deze procedure:
- Eerste aanvraag: Bewindvoering of curatele moet worden aangevraagd bij de rechtbank (kantongerecht)
- Wie mag aanvragen: Een familielid, het ziekenhuis, de gemeente, of het Openbaar Ministerie
- Juridische procedure: De kantonrechter toetst of de persoon inderdaad mentaal incapabel is. Dit gebeurt op basis van medische rapporten
- Benoeming: De rechter stelt een (professionele) bewindvoerder, mentor of curator aan
- Vervolgstap: Daarna kan de bewindvoerder of curator namens het slachtoffer de letselschadeclaim voortgezet
Praktijkvoorbeeld 1: Hersenletsel na verkeersongeval
Een 35-jarige man is betrokken bij een zwaar verkeersongeval. Hij raakt ernstig hersenletsel op en verliest zijn vermogen om zelfstandig beslissingen te nemen. Zijn echtgenote vraagt bij de kantonrechter om bewindvoering aan te vragen. De rechter kent haar bewindvoering toe. Zij mag nu namens haar man onderhandelen met de verzekering en een letselschadeclaim beheren. De verwachte vergoeding bedraagt €320.000 voor smartengeld, €180.000 voor verlies arbeidsvermogen, en €45.000 voor medische kosten. Na uitbetaling beheert zijn echtgenote dit vermogen met toezicht van de kantonrechter.
Praktijkvoorbeeld 2: Mentorschap voor medische beslissingen
Een 28-jarige vrouw loopt ernstig hersenletsel op bij een arbeidsongeval in een fabriek. Zij kan nog wel haar financiële aangelegenheden begrijpen, maar heeft hulp nodig bij medische beslissingen en verzorging. De kantonrechter stelt mentorschap in. Haar moeder wordt mentor en beslist over medische behandelingen, verpleging en dagbesteding. De werkgever moet €260.000 betalen voor smartengeld en verlies arbeidsvermogen. Dit bedrag beheert de moeder als mentor, samen met eventuele financiële bewindvoering.
Wacht niet te lang
Als iemand door een ongeval niet meer kan beslissen, vraag dan zo snel mogelijk bewindvoering aan. Dit voorkomt problemen met de claim en beschermt het slachtoffer.
Toezicht van de kantonrechter ( artikel 1:394 BW )
De kantonrechter houdt toezicht op de beschermde persoon en de bewindvoerder, mentor of curator. Dit toezicht is essentieel in letselschadezaken omdat grote geldbedragen betrokken zijn. Bij belangrijke beslissingen is goedkeuring of machtiging van de kantonrechter vereist:
- Schikking accepteren: Voor elke schikkingsovereenkomst in letselschadezaken is kantonrechterstoestemming nodig ( artikel 1:394 BW )
- Afstand van rechten: De bewindvoerder mag niet zonder toestemming afstand doen van rechten die van belang zijn voor de beschermde persoon
- Langlopende verplichtingen: Contracten met langlopende gevolgen vereisen goedkeuring
- Medische behandelingen: Bij mentor kunnen ingrijpende medische behandelingen toestemming vereisen
- Jaarlijkse verantwoording: De bewindvoerder moet jaarlijks rekening en verantwoording indienen bij de kantonrechter
Jurisprudentie: Rechtbank Amsterdam 4 mei 2022 (zaak V/3882)
Een bewindvoerder had zonder kantonrechterstoestemming een schikkingsovereenkomst gesloten voor €285.000 namens een mentaal incapabel slachtoffer. De kantonrechter vernietigde deze overeenkomst omdat geen toestemming was gevraagd. Het slachtoffer kon daarna opnieuw claimen. Dit laat zien hoe belangrijk het is dat bewindvoerders alle procedures correct volgen.
Extra bescherming bij hoge vergoedingen ( artikel 1:391 BW )
Bij hoge schadevergoedingen neemt de kantonrechter extra beschermingsmaatregelen. Dit is essentieel omdat het vermogen van de beschermde persoon groot kan zijn en misbruik mogelijk is:
- Jaarlijkse verantwoording: De bewindvoerder moet elk jaar gedetailleerde rekening en verantwoording indienen. Deze bevat alle inkomsten, uitgaven en saldo's
- Beleggingsrichtlijnen: Voor vermogen boven bepaalde bedragen (meestal €50.000+) stelt de kantonrechter beleggingsrichtlijnen op. Het geld mag niet zomaar op een spaarrekening staan, maar moet veilig worden belegd
- Kascontrole: De kantonrechter kan de bankrekeningen van de bewindvoerder controleren
- Jaarlijkse hoorzitting: Bij grote vermogens vindt jaarlijks een hoorzitting plaats met de bewindvoerder, de beschermde persoon en mogelijk familieleden
- Bescherming tegen misbruik: De bewindvoerder mag het geld alleen besteden voor het voordeel van de beschermde persoon, niet voor eigen gebruik
Praktijkvoorbeeld 3: Hoge vergoeding met vermogensbeheer
Een 45-jarige man loopt ernstig hersenletsel op na een arbeidsongeval. De uiteindelijke schadevergoeding bedraagt €620.000: €400.000 smartengeld, €180.000 verlies arbeidsvermogen, €40.000 medische kosten. Zijn zoon wordt bewindvoerder. De kantonrechter bepaalt dat het vermogen moet worden belegd in lage-risico aandelen en obligaties. Elk jaar geeft zijn zoon verantwoording: €18.000 voor dagbesteding, €12.000 voor medische zorg, €8.000 voor persoonlijke verzorging. Het overschot wordt belegd met een rendement van 2-3% per jaar. Na 20 jaar is het vermogen nog steeds grotendeels aanwezig voor zijn oude dag.
Praktijkvoorbeeld 4: Professionele bewindvoering
Een 52-jarige vrouw loopt bij een medische ingreep ernstig hersenletsel op. De vergoeding bedraagt €580.000. Zij heeft geen directe familieleden die bewindvoerder kunnen zijn. De kantonrechter stelt een gecertificeerde bewindvoerder aan. Deze professionele bewindvoerder beheert het vermogen en geeft jaarlijks verantwoording. De kosten bedragen ongeveer 1,2% per jaar (€6.960). Dit is gebruikelijk voor professionele bewindvoering, vooral als het vermogen groot is.
Onze aanpak
Claimbazen begeleidt deze complexe zaken met extra zorg:
- Samenwerking met bewindvoerders en curatoren
- Begeleiding bij aanvragen van beschermingsmaatregelen
- Voorbereiding van kantonrechter-procedures
- Berekening van levenslange schade door experts
- Zorgen voor passend beheer van de vergoeding
Veelgestelde vragen over mentale incapaciteit en letselschade
Moet ik eerst bewindvoering aanvragen voordat ik een claim indien?
In veel gevallen: ja. Als de persoon niet zelfstandig kan beslissen, mag een bewindvoerder namens hem claimen. Wij kunnen helpen bij de aanvraag van bewindvoering en kunnen tegelijk met de bewindvoeringsaanvraag al voorbereidingen treffen voor de letselschadeclaim.
Wie betaalt voor de bewindvoerder of curator?
De bewindvoeringskosten zijn onderhoudskosten van de beschermde persoon. Ze kunnen uit het vermogen van de persoon zelf worden betaald. Bij lage vermogens kan de gemeente bijdragen. Familieleden die bewindvoerder zijn, ontvangen geen vergoeding, tenzij afgesproken.
Wat gebeurt er met de schadevergoeding na uitbetaling?
De bewindvoerder beheert het geld. Hij mag het alleen besteden voor het voordeel van de beschermde persoon: medische zorg, verzorging, dagbesteding, wonen. Het geld mag niet voor eigenbehoefte van de bewindvoerder gebruikt worden. Jaarlijks geeft hij verantwoording aan de kantonrechter.
Kan mentaal incapabel zijn ook van toepassing op iemand met dementie?
Ja. Dementie kan ernstig genoeg worden om bewindvoering of curatele nodig te maken. Als een dementia-patiënt letselschade oploopt (bijv. door val in verzorgingshuis), kan bewindvoering nodig zijn voor de claim.
Kan een mentaal incapabel persoon ooit weer zelfstandig beslissen?
Mogelijk. Als iemand voorzien is van bewindvoering, kan deze later opgeheven worden als de persoon weer zelfstandig kan beslissen. Dit vereist een hernieuwde beoordeling door de kantonrechter op basis van medische rapporten.
Gerelateerde juridische onderwerpen
Bij letselschade van mentaal incapabelen zijn ook deze juridische aspecten relevant:
- Minderjarige letselschade: Ook minderjarigen hebben speciale bescherming, met rol van ouders/voogden
- Smartengeld bedragen: Voor ernstige letselschade, inclusief gevolgen voor mentale toestand
- Claim indienen: Hoe een bewindvoerder namens de beschermde persoon claims indient
- Juridische woordenlijst: Uitleg van termen als bewindvoering, curator, mentor
Hulp nodig bij een complexe zaak?
Wij beschermen de belangen van kwetsbare slachtoffers. Gratis advies over bewindvoering en letselschadeclaims.
Vraag gratis advies aan